การได้รับหมายศาลจากคดีบัตรเครดิต บัตรกดเงินสด สินเชื่อส่วนบุคคล หรือสินเชื่อเงินสด เช่น อีซี่บาย เฟิร์สช้อยส์ บัตรกดเงินสด หรือธนาคารต่าง ๆ เป็นเรื่องที่หลายคนตกใจและกังวลมาก บางคนกลัวว่าจะถูกจับ บางคนไม่กล้าไปศาล บางคนคิดว่า “ไม่มีเงินจ่ายอยู่แล้ว ไปก็ไม่มีประโยชน์”
ความจริงแล้ว การโดนฟ้องคดีหนี้บัตรเครดิตหรือสินเชื่อเงินสดเป็น “คดีแพ่ง” ไม่ใช่คดีอาญา โดยหลักแล้วไม่ได้หมายความว่าจะถูกจับหรือติดคุกเพราะไม่มีเงินชำระหนี้ แต่สิ่งสำคัญคือ ไม่ควรปล่อยหมายศาลทิ้งไว้ เพราะถ้าไม่ไปศาล ไม่ยื่นคำให้การ หรือไม่ดำเนินการใด ๆ ศาลอาจพิจารณาคดีไปฝ่ายเดียว และมีคำพิพากษาให้ชำระหนี้ตามที่โจทก์ฟ้องมาได้
บทความนี้จะอธิบายแบบเข้าใจง่ายว่า เมื่อได้รับหมายศาลบัตรเครดิตหรือสินเชื่อเงินสด ควรทำอะไรเป็นลำดับแรก มีประเด็นอะไรที่ควรตรวจสอบ และเมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาทนายความ
1. ตั้งสติ แล้วดูวันนัดศาลก่อน
เมื่อได้รับหมายศาล สิ่งแรกที่ควรทำคือดูว่า “ศาลนัดวันไหน” เพราะคดีบัตรเครดิตและสินเชื่อเงินสดจำนวนมากเป็นคดีผู้บริโภค ซึ่งในวันนัดแรก ศาลมักนัดมาเพื่อไกล่เกลี่ย ให้การ และดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไป
สิ่งที่ต้องดูในหมายศาล ได้แก่
- ศาลที่ฟ้องคือศาลใด
- วันและเวลานัดศาล
- ใครเป็นโจทก์
- ฟ้องเรียกเงินจำนวนเท่าไหร่
- เป็นหนี้ประเภทใด เช่น บัตรเครดิต บัตรกดเงินสด สินเชื่อส่วนบุคคล หรือสินเชื่อเงินสด
- มีเอกสารท้ายฟ้องอะไรแนบมาบ้าง
หลายคนเห็นชื่อโจทก์แล้วแปลกใจ เพราะไม่ใช่ธนาคารเดิมที่เคยเป็นเจ้าหนี้ อาจเป็นบริษัทรับโอนหนี้หรือบริษัทบริหารสินทรัพย์ที่รับซื้อหนี้มา กรณีนี้ต้องดูเอกสารให้ละเอียดว่าโจทก์มีสิทธิฟ้องจริงหรือไม่ มีหลักฐานการโอนสิทธิเรียกร้องครบถ้วนหรือไม่
2. อย่าคิดว่าไม่ไปศาลแล้วเรื่องจะจบ
การไม่ไปศาลไม่ใช่ทางออกที่ดี เพราะหากจำเลยไม่ไปศาลและไม่ได้ยื่นคำให้การไว้ ศาลอาจถือว่าขาดนัดยื่นคำให้การ และดำเนินคดีต่อไปตามกระบวนการได้
ผลที่ตามมาอาจเป็นเรื่องใหญ่กว่าที่คิด เช่น
- ศาลพิพากษาให้ชำระหนี้ตามฟ้อง
- มีดอกเบี้ยและค่าใช้จ่ายเพิ่ม
- เจ้าหนี้สามารถนำคำพิพากษาไปบังคับคดีได้
- อาจถูกอายัดเงินเดือน อายัดบัญชี หรือยึดทรัพย์ในภายหลัง
ดังนั้น แม้ยังไม่มีเงินจ่ายเต็มจำนวน ก็ควรไปศาลหรือให้ทนายช่วยดูแนวทางก่อน เพราะบางคดีอาจมีข้อต่อสู้ บางคดีอาจเจรจาได้ และบางคดีอาจไม่ควรยอมรับหนี้ทันทีโดยไม่ตรวจเอกสาร
3. อ่านคำฟ้องให้ละเอียด ไม่ใช่ดูแค่ยอดหนี้
หลายคนเปิดหมายศาลแล้วดูเฉพาะยอดหนี้ท้ายฟ้อง แต่ความจริงควรอ่านทั้งคำฟ้องและเอกสารท้ายฟ้อง เพราะประเด็นสำคัญมักอยู่ในรายละเอียด เช่น
- วันทำสัญญา
- วันที่ผิดนัดชำระ
- วันที่ชำระเงินครั้งสุดท้าย
- ยอดเงินต้น ดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม และเบี้ยปรับ
- เอกสารใบสมัครหรือสัญญา
- รายการเดินบัญชี
- หนังสือบอกกล่าวทวงถาม
- หนังสือโอนสิทธิเรียกร้อง กรณีมีการขายหนี้
ข้อมูลเหล่านี้สำคัญมาก เพราะจะใช้พิจารณาว่าคดีมีข้อต่อสู้หรือไม่ โดยเฉพาะเรื่องอายุความ ยอดหนี้ ความถูกต้องของเอกสาร และสิทธิของโจทก์ในการฟ้องคดี
4. ตรวจเรื่อง “อายุความ” ให้ดี
ข้อต่อสู้ที่พบได้บ่อยในคดีบัตรเครดิต สินเชื่อเงินสด และบัตรกดเงินสด คือเรื่องอายุความ แต่ต้องระวังว่าอายุความไม่ได้เหมือนกันทุกกรณี ต้องดูจากลักษณะของหนี้และเอกสารในคดี
โดยทั่วไปอาจพบแนวทางพิจารณา เช่น
- หนี้บัตรเครดิต อาจมีประเด็นอายุความ 2 ปี
- หนี้ที่ผ่อนชำระเป็นงวด ๆ หรือเงินที่ต้องผ่อนทุนคืนเป็นงวด อาจเกี่ยวข้องกับอายุความ 5 ปี
- สัญญากู้ยืมเงินหรือสินเชื่อบางประเภท อาจมีประเด็นอายุความ 10 ปี
แต่ไม่ควรดูแค่ชื่อผลิตภัณฑ์ว่าเรียกว่า “บัตร” หรือ “สินเชื่อ” แล้วสรุปทันที เพราะบางกรณีชื่อเป็นบัตรเงินสด แต่ลักษณะเอกสารและวิธีชำระหนี้อาจต้องวิเคราะห์ต่างกัน
จุดที่ต้องตรวจคือ
- วันผิดนัดเริ่มต้นเมื่อไหร่
- วันชำระเงินครั้งสุดท้ายคือวันไหน
- เคยมีการรับสภาพหนี้หรือทำสัญญาปรับโครงสร้างหนี้หรือไม่
- โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่เท่าไหร่
- หนี้ที่ฟ้องเป็นหนี้ประเภทใดแน่
ที่สำคัญ ในคดีแพ่ง ถ้าจะต่อสู้เรื่องอายุความ จำเลยต้องยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ให้ชัดเจน ไม่ใช่แค่ไปพูดลอย ๆ ว่า “คดีขาดอายุความแล้ว” แต่ควรอธิบายให้ครบว่าเริ่มนับอายุความจากวันใด ครบกำหนดเมื่อใด และโจทก์ฟ้องเกินกำหนดอย่างไร
5. ต้องยื่นคำให้การหรือไม่
คดีบัตรเครดิตและสินเชื่อเงินสดจำนวนมากสามารถยื่นคำให้การในคดีผู้บริโภคได้ โดยจำเลยอาจยื่นคำให้การเป็นหนังสือก่อนวันนัด หรือดำเนินการในวันนัดตามกระบวนการของศาล
แต่ถ้าคดีมีประเด็นต่อสู้ เช่น
- คดีขาดอายุความ
- ยอดหนี้ไม่ถูกต้อง
- ดอกเบี้ยหรือค่าธรรมเนียมไม่ชอบ
- โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง
- เอกสารการโอนหนี้ไม่ครบ
- มีการชำระหนี้บางส่วนแต่โจทก์คิดยอดไม่ถูก
- มีการทวงถามหรือคิดค่าใช้จ่ายไม่ถูกต้อง
กรณีเหล่านี้ไม่ควรไปศาลแบบไม่มีการเตรียมตัว เพราะหากไม่ได้ยกข้อต่อสู้ให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น อาจเสียโอกาสในการต่อสู้คดี
6. ไปศาลแล้วต้องทำอะไรบ้าง
เมื่อถึงวันนัดศาล โดยทั่วไปจะมีขั้นตอนสำคัญ เช่น การตรวจคู่ความ การไกล่เกลี่ย และการดำเนินกระบวนพิจารณาตามที่ศาลเห็นสมควร
หากคุณต้องการเจรจา อาจเสนอแนวทาง เช่น
- ขอผ่อนชำระเป็นงวด
- ขอให้ลดดอกเบี้ย
- ขอให้ลดค่าธรรมเนียมหรือค่าใช้จ่ายบางส่วน
- ขอปิดบัญชีด้วยเงินก้อน หากมีเงินพร้อมบางส่วน
- ขอทำสัญญาประนีประนอมยอมความ
แต่ต้องระวังว่า การทำสัญญาประนีประนอมยอมความในศาลมีผลผูกพันทางกฎหมาย หากผิดนัดตามสัญญา เจ้าหนี้อาจบังคับคดีตามยอมได้ ดังนั้นก่อนเซ็นยอมความควรดูให้ดีว่าจำนวนเงิน งวดผ่อน ดอกเบี้ย และเงื่อนไขการผิดนัด เป็นเงื่อนไขที่ทำได้จริงหรือไม่
7. กรณีไหนควรจ้างทนาย
บางคดีอาจให้ทนายช่วยเขียนคำให้การแล้วจำเลยนำไปยื่นเองได้ แต่บางคดีควรมีทนายประจำคดี โดยเฉพาะกรณีต่อไปนี้
- ยอดฟ้องสูง
- มีหลายคดีพร้อมกัน
- ไม่แน่ใจว่าคดีขาดอายุความหรือไม่
- มีการโอนหนี้หลายทอด
- เอกสารท้ายฟ้องไม่ครบหรือดูผิดปกติ
- ต้องการสู้คดีจริง ไม่ใช่เพียงเจรจาผ่อน
- ไม่สะดวกไปศาลด้วยตนเอง
- ต้องการให้ทนายเจรจาและดำเนินกระบวนพิจารณาแทน
สำหรับคดีบัตรเครดิต บัตรกดเงินสด และสินเชื่อส่วนบุคคล ไม่ควรดูแค่ยอดหนี้แล้วตัดสินใจยอมความทันที เพราะบางคดีมีประเด็นที่สามารถต่อสู้ได้ แต่ต้องตรวจเอกสารและวางแนวทางให้ถูกต้องตั้งแต่แรก
8. เตรียมเอกสารอะไรไปปรึกษาทนาย
หากต้องการให้ทนายช่วยดูคดี ควรเตรียมเอกสารให้ครบที่สุด ได้แก่
- หมายศาล
- สำเนาคำฟ้อง
- เอกสารท้ายฟ้องทั้งหมด
- เอกสารการชำระหนี้ที่มี
- หลักฐานการโอนเงินหรือสลิป
- หนังสือทวงถาม
- ข้อความหรือเอกสารที่เคยเจรจากับเจ้าหนี้
- เอกสารปรับโครงสร้างหนี้ ถ้ามี
- ข้อมูลว่าชำระครั้งสุดท้ายเมื่อใด
ยิ่งเอกสารครบ ทนายจะยิ่งประเมินได้ชัดว่าคดีควรสู้ เจรจา ยอมความ หรือควรใช้แนวทางใดให้เหมาะกับสถานการณ์ของคุณ
9. สรุป: ได้หมายศาลแล้วควรทำอย่างไร
หากได้รับหมายศาลบัตรเครดิต สินเชื่อเงินสด บัตรกดเงินสด หรืออีซี่บาย สิ่งที่ควรทำคือ
- อย่าตกใจ และอย่าทิ้งหมายศาลไว้เฉย ๆ
- ตรวจวันนัดศาลให้ชัดเจน
- อ่านคำฟ้องและเอกสารท้ายฟ้องทั้งหมด
- ตรวจยอดหนี้ วันที่ผิดนัด และวันที่ชำระครั้งสุดท้าย
- พิจารณาว่ามีข้อต่อสู้เรื่องอายุความหรือไม่
- อย่าเซ็นยอมความโดยยังไม่เข้าใจเงื่อนไข
- หากไม่แน่ใจ ควรปรึกษาทนายก่อนวันนัดศาล
การถูกฟ้องคดีหนี้ไม่ได้แปลว่าไม่มีทางออก แต่ต้องเลือกทางออกให้เหมาะ บางคดีควรเจรจา บางคดีควรยื่นคำให้การต่อสู้ และบางคดีควรมีทนายดูแลตั้งแต่ต้น เพื่อป้องกันไม่ให้เสียสิทธิหรือรับภาระมากกว่าที่ควรจะเป็น
หากคุณได้รับหมายศาลคดีบัตรเครดิต สินเชื่อเงินสด บัตรกดเงินสด หรือคดีหนี้ผู้บริโภค สามารถนำเอกสารมาให้ทนายตรวจสอบก่อนวันนัดศาล เพื่อประเมินแนวทางการต่อสู้คดี การเจรจา หรือการจัดทำคำให้การให้เหมาะสมกับข้อเท็จจริงของคดี
